Een vereniging die generaties verbindt

De geschiedenis van Sainte Cécile wordt geschreven door mensen die samen muziek willen maken. Door muzikanten die hun kennis doorgeven, door families die de vereniging blijven steunen en door vrijwilligers die letterlijk en figuurlijk aan haar toekomst bouwen. Vanuit Eijsden groeit een harmonie met Belgische wortels uit tot een brede muziekvereniging met verschillende orkesten, een eigen opleiding en internationale erkenning. Iedere nieuwe generatie voegt daar iets aan toe.

Een eigen plaats in Eijsden

Onze vereniging rekent 1880 als haar oprichtingsjaar. René graaf de Geloes en zijn echtgenote Blanche gravin de Lannoy staan aan het begin van Harmonie Sainte Cécile. De nieuwe harmonie ontstaat uit een afsplitsing van de bestaande Harmonie van Eijsden, tegen de achtergrond van de maatschappelijke en kerkelijke verhoudingen van die tijd. Zo krijgt Eijsden twee harmonieën, elk met een eigen kring van muzikanten en aanhangers.

De band met Kasteel Eijsden blijft bestaan. Het presidentschap wordt door de generaties heen vervuld door een kasteelheer of een afstammeling van de familie. De Belgische achtergrond van de oprichters en de Belgische dirigenten drukken hun stempel op het musiceren en het marsrepertoire. Ook de bijnaam groeit uit tot een vertrouwd begrip: de Roej, naar de rode petten.

Tot de vroeg aantoonbare ontmoetingsplaatsen behoort het lokaal van Lambert Meertens-Lemaire in de Kerkstraat. Al in november 1882 wordt daar een concert van de harmonie aangekondigd. De zaal wordt in historisch onderzoek ook genoemd als verenigingszaal, bekend als Café de l’Harmonie en later als dancing White Horse. Hier krijgt het verenigingsleven een concrete plek in het dorp.

Belgische dirigenten en een grens die verbindt

Achille Bossy behoort tot de eerste muzikale leiders; in de bronnen van 1882 wordt hij al als directeur genoemd. Na hem vermelden de openbare overzichten Ernst Charlier, Joseph Gillis, Alphons Cloos, Lambert Purnotte en Guillaume Ruiters. Hun namen herinneren aan de lange Belgische lijn in de muzikale leiding.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog krijgt de band met België een bijzondere betekenis. Gevluchte Belgische muzikanten vinden aansluiting bij de Eijsdense harmonieën. Beide verenigingen geven liefdadigheidsconcerten voor de hulpcomités. Van 1916 tot 1918 leidt Gillis uit Argenteau het orkest. Muziek biedt zo ook in onzekere jaren een mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en te helpen.

De oorlog raakt de mensen van de vereniging

In de jaren dertig staat onder anderen Arthur Renkin voor het orkest. Een bewaard programma uit 1933 noemt hem luitenant-kapelmeester en directeur van de harmonie. Tijdens de bezetting raakt hij betrokken bij het verzet. Via de harmonie kent hij Alphons Smeets, die eerst muzikant en later bestuurslid is. Hun contacten worden onderdeel van een grensoverschrijdend verzetsnetwerk, met Kasteel Eijsden als onderduikadres en uitvalsbasis.

Op 9 oktober 1943 worden graaf Raphaël de Liedekerke de Pailhe en de broers Alphons en Hubert Smeets bij Fort Rhijnauwen gefusilleerd. Dit deel van de geschiedenis herinnert ons aan de mensen achter de vereniging en aan de ingrijpende gevolgen van de oorlog voor de Eijsdense gemeenschap.

Ook de muzikale leiding kent in en rond deze periode wisselingen. De openbare dirigentenlijst noemt naast Renkin Jacques Crillen en vervolgens Henri Mestrez, Charles Bardiau en Armand Deverdenne. Met Hubert Vanderweckene krijgt het orkest vanaf omstreeks 1950 weer een langdurige muzikale leiding.

De vereniging krijgt een bredere basis

In de jaren vijftig krijgt de vereniging op verschillende manieren de vorm die we nu herkennen. In 1952 wordt het Trommel- en Klaroenkorps opgericht. Tamboers en klaroenblazers geven voortaan een eigen bijdrage aan de marsoptredens. In hetzelfde jaar krijgt de vereniging haar eerste uniformen.

Even belangrijk voor het voortbestaan is een tweede oprichting in 1952: die van de Supportersvereniging. De achterban organiseert zich om de vereniging moreel en financieel te steunen. De groei van instrumentarium, opleiding en activiteiten vraagt immers steeds om middelen. De inzet van supporters wordt daarmee een vaste pijler onder de vereniging.

Ook buiten de repetities groeit de kring. In 1950 ontstaat op initiatief van Harmonie Sainte Cécile carnavalsvereniging De Druugsjliepers. In 1955 volgt Roed is Droof als hofkapel. Zo krijgen muzikanten ook in het feestelijke dorpsleven een eigen rol. Datzelfde jaar ontvangt de vereniging het predicaat Koninklijk.

De weg naar een hoger muzikaal niveau

Onder Hubert Vanderweckene behaalt het harmonieorkest in 1962 zijn eerste landstitel in het Concertgebouw in Amsterdam. In 1968 wordt Wiel Jacobs de eerste Nederlandse dirigent. Hennie Ramaekers volgt in 1977. De successen in zijn periode gaan samen met een grote belangstelling van nieuwe leerlingen. De vraag hoe die jonge muzikanten goed kunnen doorgroeien, wordt steeds belangrijker.

Ook de eigen muzikale identiteit krijgt een blijvende vorm. Onder Ramaekers wordt in 1982 een langspeelplaat met Belgische marsmuziek opgenomen. In 1984 volgt de indeling van het harmonieorkest in de nieuw gevormde concertafdeling. Daarmee krijgt het orkest een plaats op het hoogste niveau van de Nederlandse harmoniewereld.

Een eigen thuis aan de Breusterstraat

In 1978 koopt de op initiatief van Koninklijke Harmonie Sainte Cécile opgerichte Stichting Cultureel Centrum Eijsden het gebouwencomplex aan de Breusterstraat. De verbouwing wordt mogelijk gemaakt door de inzet van vele vrijwilligers. Op 6 december 1980 opent de burgemeester het nieuwe Cultureel Centrum, dat ook ons verenigingsgebouw wordt.

Dat gebeurt in het jaar waarin de vereniging haar eeuwfeest viert. Er vindt ook een overdracht binnen de grafelijke familie plaats: na vijftig jaar presidentschap wordt René graaf de Liedekerke de Pailhe opgevolgd door Marcel graaf de Liedekerke de Pailhe. Het jubileum verbindt zo een nieuwe huisvesting met de voortzetting van een oude band.

Het eigen gebouw biedt ruimte aan het dagelijkse verenigingsleven. In 2005 volgt opnieuw een grote verbouwing: de concertzaal wordt vergroot en de voorzieningen worden vernieuwd. De accommodatie groeit mee met de vereniging.

Een opleiding en een bezetting die meegroeien

Midden jaren tachtig ontstaat Les Jeunes. Dit aspirantenorkest maakt de stap van muziekles naar het grote orkest geleidelijker. Jonge muzikanten leren er samenspelen en doen podiumervaring op. In diezelfde periode ontwikkelt ook het TKK zich verder: de bezetting groeit uit tot een jachthoornkorps met onder meer cavalerietrompetten, jachthoorns, bastrompetten en sousafoons. De oorspronkelijke naam Trommel- en Klaroenkorps blijft behouden.

In 1989 neemt Alex Schillings het dirigeerstokje over. Tijdens zijn periode worden de interne muziekopleiding en de begeleiding van leerlingen verder uitgebouwd. Hij is de drijvende kracht achter de reorganisatie van de opleiding, het jaarlijkse jeugdmuziekkamp en het interne solistenconcours om de verenigingstrofee. Ook verschijnt onder zijn leiding de eerste cd.

In 2002 wordt Les Petits Jeunes opgericht als extra opstap voor beginnende muzikanten. Daarmee ontstaat een opleidingstraject waarin leerlingen op verschillende niveaus samen kunnen spelen. De jeugd krijgt een eigen plaats binnen de vereniging en laat ook buiten Eijsden van zich horen: in 2008 eindigt Les Jeunes als derde tijdens het internationale Mid Europe Festival in Schladming.

Een breed verenigingsleven

De vereniging biedt door de jaren heen steeds meer manieren om muzikaal betrokken te blijven. In 2000 wordt Da Capo 2000 opgericht na een initiatief van oudere leden. Het ensemble geeft het plezier van samen musiceren een eigen plek, met ruimte voor muzikanten die een andere muzikale invulling zoeken. In 2006 richten leden Régiment Rouge op om de Eijsdense carnaval nieuw leven in te blazen.

Die verbreding maakt de vereniging tot een ontmoetingsplaats voor verschillende leeftijden en ambities. Wie als leerling begint, kan doorgroeien, een rol in de opleiding vinden of later op een andere manier actief blijven. Ook het werk van supporters en vrijwilligers hoort bij die ontwikkeling.

Een eigen concerttraditie en internationale groei

Vanaf 1993 krijgt het Pinksterconcert een vaste plaats in Theater aan het Vrijthof. De terugkerende concerten maken ruimte voor grote programma’s en samenwerkingen met solisten. Vanaf 1995 geeft Jan Cober als dirigent en artistiek leider verder richting aan het orkest.

Concertreizen en internationale concoursen verbreden de muzikale horizon. Het orkest reist in 1992 op uitnodiging van het Poolse ministerie van Cultuur naar verschillende Poolse steden. In 1999 volgt deelname aan het Certamen in Valencia. De derde WMC-plaats in 1997 en de tweede in 2001 laten zien hoe het orkest zich internationaal ontwikkelt. In 2007 wint het harmonieorkest de Open Nederlandse Kampioenschappen, het Mini-WMC.

Ook ontstaan verbindingen met een breder publiek. Vanaf 2003 klinkt Koninklijke Harmonie Sainte Cécile bij het L1-programma Limbourgeois; vanaf 2005 volgen de optredens in het voorprogramma van André Rieu op het Vrijthof. De marsmuziek uit Eijsden bereikt daarmee steeds opnieuw een publiek van buiten de eigen streek.

Beide korpsen bouwen aan hun eigen successen

Het Trommel- en Klaroenkorps ontwikkelt zich als zelfstandig korps, op straat en op het concertpodium. Onder Roy van Wersch en tamboer-maître Nico Dassen wordt het in 2005 Nederlands kampioen in de eredivisie. In 2008 volgt de titel Kampioen der Lage Landen in Hamont. In de muzikale leiding volgen later Ad Triepels en, vanaf december 2022, Tom Simons.

Voor het harmonieorkest wordt 2009 een bijzonder jaar. Onder Jan Cober wint het de wereldtitel in de concertafdeling van het WMC én de Vriendenprijs. Vier jaar later wordt de wereldtitel opnieuw behaald. Die prestaties bekronen de gezamenlijke inspanning van muzikanten, dirigent en iedereen die de vereniging ondersteunt.

Na deze WMC-successen blijft het orkest zich ontwikkelen buiten de concoursen. Voor handhaving in de concertdivisie maakt het in 2019 gebruik van een portfoliobeoordeling. In november 2024 keert het terug op het concours in Venlo en behaalt het 96 punten.

Verder bouwen aan de volgende generatie

Ook de jeugd laat internationaal van zich horen. In 2024 behaalt het jeugdkorps onder Stijn Waterval in Rastede de eerste plaats in zijn concertklasse, met 95 punten en goud met onderscheiding. Het is een mooi resultaat van het werk dat in de opleiding en het samenspelen wordt gestoken.

In 2026 krijgt die opleiding er opnieuw een mogelijkheid bij: de vereniging kondigt een versnelde muziekcursus aan voor volwassen zij-instromers, zowel beginners als mensen die eerder een instrument speelden. Zo blijft de vereniging zoeken naar manieren om nieuwe muzikanten te verwelkomen.

Datzelfde jaar behalen beide korpsen opnieuw bijzondere WMC-resultaten. Het harmonieorkest wordt tweede in de concertdivisie met 96,87 punten. Het TKK behaalt goud met onderscheiding in de World Division Marching en de onderscheiding Best Natural Horn Band. Nico Dassen ontvangt daarnaast een persoonlijke tamboer-maîtreprijs.

Van de zaal aan de Kerkstraat tot het eigen Cultureel Centrum, van de eerste muzikale leiders tot de huidige opleiders: onze geschiedenis wordt telkens doorgegeven. De zwarte broeken van het harmonieorkest en de rode broeken van het TKK blijven bij één vereniging horen. De Bronk, het kasteel en het dorpsleven houden ons verbonden met Eijsden. De mensen die zich vandaag inzetten, geven die geschiedenis een vervolg.